Cukrzyca typu 1

Witaj w przestrzeni poświęconej cukrzycy typu 1. Jeśli Ty lub Twoje dziecko zmagacie się z tą chorobą, znajdziesz tutaj wsparcie, rzetelne informacje i praktyczne wskazówki. Nasz blog "Honey, I'm home" powstał, aby pomóc rodzicom i dzieciom lepiej zrozumieć cukrzycę, odnaleźć się w codzienności i poczuć, że nie są sami w tej podróży.

Czym jest cukrzyca typu 1?

Cukrzyca typu 1 to przewlekła choroba autoimmunologiczna, w której układ odpornościowy organizmu niszczy komórki beta w trzustce, odpowiedzialne za produkcję insuliny. Brak insuliny prowadzi do podwyższonego poziomu cukru we krwi. Na tej stronie dowiesz się więcej o przyczynach, objawach i diagnostyce cukrzycy typu 1, aby lepiej zrozumieć, z czym się mierzymy.

Chorych na świecie

~9 mln

i liczba rośnie

Wiek rozpoznania

dzieci i młodzież

ale może wystąpić w każdym wieku

Normalna glikemia

70–99 mg/dl

na czczo

Przyczyny i czynniki ryzyka

Genetyka

Geny HLA-DR3 i HLA-DR4 zwiększają podatność. Ryzyko u rodzeństwa chorego wynosi ok. 6–10%.

Środowisko

Wyższa zapadalność w krajach północnych. Polska należy do obszarów o średnim ryzyku.

Infekcje wirusowe

Enterowirusy (m.in. Coxsackie B) mogą wyzwolić reakcję autoimmunologiczną u osób predysponowanych.

Autoimmunologia

Często współwystępuje z innymi chorobami autoimmunologicznymi, np. chorobą Hashimoto czy celiakią.

Kiedy zgłosić się do lekarza?

  • Wzmożone pragnienie (polidypsja)
  • Nagła utrata masy ciała
  • Drażliwość, trudności z koncentracją
  • Częste oddawanie moczu (poliuria)
  • Zmęczenie i osłabienie
  • Wolno gojące się rany
  • Wzmożony apetyt (polifagia)
  • Zaburzenia widzenia

Diagnostyka

Glikemia przygodna lub na czczo

Glikemia ≥ 200 mg/dl z objawami lub ≥ 126 mg/dl na czczo (dwukrotnie) wskazuje na cukrzycę.

HbA1c (hemoglobina glikowana)

Wynik ≥ 6,5% potwierdza rozpoznanie. Odzwierciedla średni poziom cukru z ostatnich 3 miesięcy.

Peptydu C

Niski lub nieoznaczalny poziom peptydu C świadczy o braku własnej produkcji insuliny przez trzustkę.

 

Przeciwciała autoimmunologiczne

Obecność przeciwciał anty-GAD, anty-IA2, anty-ZnT8 lub anty-IAA potwierdza podłoże autoimmunologiczne.

Leczenie i codzienne życie 

Cukrzyca typu 1 jest nieuleczalna, ale przy właściwym leczeniu można prowadzić pełne i aktywne życie. Nowoczesna terapia opiera się na czterech filarach:

Insulinoterapia

Insulina bazalna (długodziałająca) + bolus (szybkodziałająca) do posiłków. Możliwe użycie pompy insulinowej.

Monitoring glukozy

Glukometr lub system CGM/FGM mierzący glikemię w sposób ciągły — nawet co kilka minut.

Dieta

Liczenie wymienników węglowodanowych (WW), regularne posiłki, ograniczenie cukrów prostych.

Aktywność fizyczna

Zalecana i korzystna — wymaga jednak monitorowania glikemii przed, w trakcie i po wysiłku.

Powikłania — dlaczego kontrola jest kluczowa? 

Przewlekłe podwyższenie poziomu glukozy uszkadza naczynia krwionośne i nerwy. Długoterminowe powikłania dzielimy na:

Mikroangiopatia

Retinopatia (siatkówka), nefropatia (nerki), neuropatia (nerwy obwodowe) — efekt uszkodzenia małych naczyń.

Makroangiopatia

Choroba wieńcowa, udar mózgu, miażdżyca kończyn dolnych — efekt uszkodzenia dużych naczyń.

Stopa cukrzycowa

Połączenie neuropatii i mikroangiopatii prowadzące do owrzodzeń i trudno gojących się ran stóp.